پیشدار

پریروز : روزهاست که جنگ در افغانستان شدت یافته است. من به عنوان خبرنگار ایرنا در شرق آسیای مرکزی ازجمله ماموریت دارم که اخبار تحولات افغانستان در شمال این کشور را پوشش دهم . خبرنگار ما در مزار شریف "محمود صارمی " چند روزی است که برای درمان بیماری اش به ایران رفته است و ایرنا در افغانستان عملا خبرنگاری ندارد.

 محمود برخی اوقات ازاینکه من خبرهای افغانستان را می دهم شاکی است . او هم می داند که اغلب رهبران گروههای مخالف طالبان در آسیای مرکزی یعنی حوزه ماموریتی من به سر می برند. "احمد شاه مسعود " روزهایی که در بیرون از افغانستان به سر می برد در تاجیکستان است و گاه به قزاقستان هم می آید . "برهان الدین ربانی " رییس دولت افغانستان چند روز پیش برای ملاقاتی با مقامات قزاقستان و منطقه به آلماتی آمد . من هم از مستقبلین او بودم . دو سالی است که اخبار منطقه را از طریق رادیو مشهد برای سرویس دری و تاجیکی آن نیز می خوانم که به نام ایرنا در منطقه پخش می شود.

   جمعه شب - 16 مرداد 1377- تا دیر وقت مشغول دریافت و ارسال اخبار تحولات نظامی افغانستان بودم . طالبان آنقدر سریع در حال پیشروی هستند که در باور ها  نمی گنجد . کسی انگار در برابر آنها مقاومت نمی کند. طالبان جنگ روانی شدیدی در منطقه به راه انداخته اند . سالهای طولانی است که در افغانستان جنگ است مردم واقعا از جنگ خسته شده اند و بنظر می رسد که از هر کس که بتواند آرامشی حتی اندک به آنها و زندگی شان بدهد ، استقبال می کنند.

  شنبه 17 مرداد 1377 -  از صبح بی بی سی خبرهای ناامید کننده بسیاری از افغانستان می دهد . آخرین خبرها این است که طالبان وارد حومه مزار شریف شده و جنگ در برخی نقاط به داخل شهر نیز کشیده شده است . تلفات بالاست . در این سالها دوستان بسیاری در داخل مزار شریف پیدا کرده ام که تلفن همراه آنها از طریق ازبکستان پشتیبانی می شود که یکی از کشورهایی است که من آنرا پوشش خبری می دهم. ازبکستان مرز قابل توجهی و در عین حال بسیار مهمی از نظر استراتژیک با افغانستان دارد به نام "ترمذ" . "محسن پاک آیین " سفیر جمهوری اسلامی ایران در ازبکستان درروزهای اخیر گفت و گوهای بسیاری با مقامات ازبک داشته تا این مرز را به روی کامیونهای ایرانی که آن سوی مرز در داخل خاک افغانستان گیر افتاده اند ، بازکنند. حداقل 32 کامیون ایرانی تا این لحظه صبح برای ورود به خاک ازبکستان کنار گذرگاه مرزی و نزدیکی پل حیرتان تجمع کرده اند.

  تلویزیونهای بین المللی گزارشهایی مستقیمی از مزار شریف پخش می کنند که شهر را غرق در دود و آتش نشان می دهد. مقاومت و مقابله شدیدی دربرخی خیابانهای شهر میان مدافعان و مهاجمان جریان دارد.

   خبر کوتاهی از محمود صارمی روی خروجی ایرنا قرار می گیرد . " طالبان وارد شهر مزار شریف شدند " . از مبدا مزار شریف دقایق بسیاری می گذرد ،‌خبر دیگری از محمود نمی رسد . محمود چند روزی می شود که به مزار برگشته است . در تهران عمل جراحی روی او شده است و بایددوران نقاهت را طی می کرد که ظاهرا به او گفته اند باید زودتر به محل ماموریت خود باز گردد . "ماشاالله کدخدایی " خبرنگار دیگر ایرنا هم در مزار شریف است ، از او اصلا خبری ندارم . شدیدا دل نگران همکاران هستم . در گزارشهایی که در روزهای اخیر به تهران فرستادم بارها پیشنهاد کرده ام همکاران را از مزار شریف خارج کنند. سقوط شهر کاملا قابل پیش بینی است . شبرغان سقوط کرده ، طالبان در همه ی راههای منتهی به مزار مستقر شده اند . گروههای مجاهد ! افغانی یکی پس از دیگری تسلیم می شوند . بهتر است بگویم که مقاومت ! را با کیسه ای پول !! عوض می کنند . انگیزه مقاومت خیلی پایین آمده  است

 با ژنرال ریگستانی (‌ از یاران احمد شاه مسعود – اولین دادستان نظامی افغانستان بعد از سقوط طالبان –  هم او بود که بعد از رفتن من به کابل در سال 1380 برای پوشش خبری جنگی که به سرنگونی طالبان انجامید ، به ما اجازه داد تا اولین فیلم خبری را از اعضای بازداشت شده طالبان و القاعده در زندان تهیه کنیم که به نام ایرنا در سرتاسر جهان پخش شد ) تماس می گیرم . خبرها به هیچ روی امیدوار کننده نیست . پیش بینی همه سقوط شهر است . مدافعان استراتژی مشخصی ندارند . در بسیاری از خطوط فرماندهان زودتر از نیروهایشان یا تسلیم شده اند و یا فرار را ترجیح داده اند.

   زمان با کندی وسختی بسیار می گذرد. از صبح بارها با آقای پاک آیین سفیر جمهوری اسلامی ایران در ازبکستان درباره تحولات افغانستان صحبت کرده ام . از آخرین اقداماتی که برای خروج دیپلماتها و خبرنگار ایرنا و دیگر ایرانی ها از مزارشریف صورت داده گزارشهایی داد. ظاهرا آقای "ناصر  ریگی " سرپرست کنسولگری جمهوری اسلامی ایران در مزار شریف مخالف خروج حداقل خودش از مزار است او به آقای پاک آیین گفته است که ما باید اینجا بمانیم چون اگر سرکنسولگری تعطیل شود ، مردم می‌ترسند و از مقاومت دست می‌کشندا .

ساعت حدودا 13 و 30 دقیقه به وقت محلی 12به وقت تهران است . تلفن زنگ می زند. گوشی را برمی دارم . آقای پاک آیین پشت خط است . از من درباره آخرین خبرهای افغانستان می پرسد . دارم می گویم که درگیری در مزار شدت گرفته و شهر دارد سقوط می کند که می گوید : بنویس شهر سقوط کرد . کنسولگری ایران اشغال شد و طالبان دیپلماتها و خبرنگار ایرنا را نیز شهید کردند. فرماندهی مهاجمین را ملای طالبان "‌دوست محمد " بر عهده دارد .

 باورم نمی شود. اگر صدای آقای پاک آیین را کاملا نمی شناختم شاید در این گفته هم تردید می کردم . خودم را به سختی کنترل می کنم و از او می پرسم : راست می گویید؟

 می گوید : بله . دقیقه ای پیش با مزار صحبت می کردم و از آقای "نوروزی " از دیپلماتهای ایرانی خواستم تا سریعا محل را ترک کنند . او  خبر ورود طالبان به کنسولگری را داد. صدای تیراندازی هم می آمد . منابع سفارت هم تایید کردند.

  بلافاصله با منابع خودم در مزار تماس می گیرم . آنها هم خبر را تایید می کنند. ساعتی بعد خبر می رسد که طالبان اجساد شهدا را از طبقه زیرین ساختمان کنسولگری خارج و به مدرسه " سلطان راضیه " که یک مدرسه دخترانه و محل فرماندهی طالبان است  ،  می برند و در حیاط آنجا دفن می کنند.

 در این فاصله خبرهای دریافتی را به تهران مخابره می کنم . بعد از خبر شهادت دیپلماتها و خبرنگار ایرنا به فاصله دقیقه ای اسامی تمامی شهدا و مشخصات گذرنامه ای آنها را از آقای پاک آیین می گیرم و به تهران مخابره می کنم. در تهران خط خبری ظاهرا این است که همچنان بگویند که طالبان را مسئول سلامت و حفظ جان دیپلماتهای ایرانی می دانند. ساعتهاست که آنها دیگر بین ما نیستند و آسمانی شده اند.

 در این فاصله دو پیام هم از تهران گرفته ام ولی فرصت خواندن آنها را ندارم . در لحظه ای به آنها چشم می اندازم .  پیام هابا امضای "‌صادق "‌معاون خبری ایرناست . هر دو تشویق با درج در پرونده پرسنلی در یک روز دو تشویقی دارم . شبکه خبری ای که در طول این سالها برای کار روی افغانستان ساختم امروز به خوبی جواب داد . خبرنگاران افتخاری من در داخل افغانستان همچنان خبرهای تکمیلی را می دهند. حالا وقت نوشتن " جزییات حمله طالبان به کنسولگری ایران در مزار شریف "‌است و...

  * دیروز :‌ سالها بعد در هجوم آمریکا به افغانستان و سقوط طالبان برای پوشش خبری این جنگ به افغانستان و کابل می روم . یکی از سران طالبان که حالا عابد ! شده است ، ملا خاکسار 42 ساله پشتون تبار ، وزیر اطلاعات و امنیت " استخبارات " طالبان ، و مدتی معاون وزیر کشور آن است . او خیلی سعی دارد که خود را طرفدار احمد شاه مسعود نشان دهد و ادعاهایی دارد و فکر می کنم اینطور دوست دارد برداشت کنم که نفوذی جبهه شمال در میان تشکیلات طالبان بوده است !

  در مصاحبه مفصلی با او که درروز 28 آذر 1380 و عنوان "‌ کابل ،‌بن لادن و ملاعمر از نگاه تنها ملای باقیمانده از دوران طالبان " در دو قسمت توسط خبرگزاری جمهوری اسلامی "ایرنا" توزیع جهانی شد ، بخش هایی هم به گفت و گویی چالشی با او درمورد واقعه مزار شریف اختصاص یافت.

رئوف پیشدار - روزنامه نگار و معلم دانشگاه.

ارسال نظر

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
6 + 1 =