کد خبر: 3094
تاریخ انتشار: ۲۵ شهریور ۱۳۹۸ - ۰۹:۲۵
براتی

کودکم حواس پرتی داره.تحرک زیادی داره . عجوله . حاضرجوابه. به درسهاش توجه نمی کنه. فکر کنم بیش فعال باشه . یه قرصی شربتی چیزی بدید تا آروم بشینه و تمرکز کنه سر درس و مشقش .

شکایت یک مادر از کودک 7 ساله را شنیدیم. علائم را گفتن، تشخیص را دادن ، درمان را هم پیشنهاد دادند و اما تشخیص کودک بیش فعال طبق DSM5

تعریف بیش فعالی: اختلالی است که در ان پرتحرکی ،بی توجهی،رفتارهای ناگهانی بیشتروشدیدتر از کودکان دیگر است.حدود 7-12  درصد کودکان به این بیماری مبتلا هستند.ودرپسرهاشایع تراست.دربعضی علائم پرتحرکی و در بعضی علائم بی توجهی به چشم می خورد.این علائم قبل از7 سالگی شروع می شود.ولی اغلب در دوران مدرسه مشکلات جدی ایجاد می کند.

علت : بنظر می رسد علت ان بیشتر به نقص در تکامل سیستم اعصاب است. احتمالا در قسمتهایی از مغز که مسئول توجه ،تمرکز و تنظیم فعالیتهای حرکتی است.دچارنقص جزئی هستند. توارث و ژنتیک 70-80 درصد نقش دارد.در بعضی موارد در جریان حاملگی یا زایمان یا پس از ان صدمات جزئی به مغز وارد می شود . روشهای فرزند پروری در ایجاد این بیماری نقشی ندارد.

علائم کلی : عدم توانایی در حفظ و تنظیم رفتار. خوابیدن وغذاخوردن انها منظم نیست .بنظر می رسد در همه چیز دخالت می کنند .ازنظرهیجانی ثبات ندارند.سریع ازکوره در می روند.درفعالیتهای خطرناک شرکت می کنند.قبل از فکرکردن عمل می کنند.قبل از پایان سوال جواب می دهند. اشیاء را پرتاب می کنند.هرلحظه درحال رفتن هستند. اختلال تمرکز در فعالیتهایی که نیاز به توجه دارد مثل تکالیف مدرسه . رعایت قوانین مدرسه برای انان مشکل است .

در لحظه هستند و نمی توانند برای اهداف درازمدت برنامه ریزی کنند....

براساس تعریف dsm5 علائم بیش فعالی عبارتند از :

حواس پرتی

تحرک زیاد

تکانشگری

بی توجهی

دارابودن 8مورد از نشانه ها

-غالبا در حال بازی با دست ها وپاها و وول خوردن روی صندلی

-ناتوان از ارام نشستن روی صندلی خود درمواقع ضروری

-محرکهای خارجی به راحتی حواس اورا پرت می کند

-دادن پاسخ قبل از اتمام سوال

-داشتن مشکل در پیروی از دستورات دیگران

-ناتوانی از حفظ توجه در تکالیف و بازی ها برای مدت طولانی

-تغییر سریع فعالیتها

-ناتوان از انجام بازیهای ارام

-پرحرفی

-مداخله در فعالیت های دیگران

-عدم توجه به گفته های دیگران

-گم کردن وسایل ضروری برای انجام تکالیف و........

-انجام کارهای خطرناک بدون درنظرگرفتن پیامدهای احتمالی.

عوارض: روی عملکرد انها در خانواده و اجتماع تاثیر سوء دارد. باعث واکنش منفی اطرافیان و کارکنان مدرسه و همسالان می شود.این رفتارها در محیط و مدرسه ایجاد مشکل می کند. و باعث کاهش اعتماد به تواناییهای خود و احساس بی کفایتی می کند.ازمدرسه متنفر می شودوزندگی برایش سخت می شود.

اختلالاتی که ممکن است پیش بیاید :

اختلالات : اختلال یادگیری،شخصیت ضداجتماعی،افسردگی،اختلالات اضطرابی،نقص زبانی،اختلال دوقطبی،

اختلال اول: مشکل در توجه و تمرکز

اختلال دوم : پرتحرکی

ترکیب پرتحرکی و کمبود توجه وتمرکز

اختلال سوم : معمولا از 3 سالگی به بعد تشخیص داده می شود

این کودکان اکثرا در دوره شیرخوارگی پرتحرک هستند و دستها وپاهای خود را زیاد حرکت می دهند. کم خواب وکم غذا هستند .زیاد گریه می کنند.

قطع پی در پی گفتگوی دیگران

پاسخ به سوال قبل از تمام شدن سوال

بی صبری وبی تحملی شدید ، طوری که هرچه طلب کند باید همان لحظه دریافت کند.

پر حرفی

مدام در حال حرکت و جنب وجوش هستند

بی صبری و نداشتن تحمل برای ایستادن در صف و نوبت

عصبی و حساس بودن و مرتب پایین و بالا پریدن

هل دادن بقیه کودکان

کودکان بانارسایی توجه ، دارای هوش پایین تری هستند. پیشرفت تحصیلی ضعیفی دارندودرکلاس ایجادمزاحمت می کنندکه به برخی مشکلات اجتماعی منجر می شودونهایتا به اخراج از مدرسه .

کارکرد سازشی در کودکان دچار نارسایی توجه /بیش فعالی این کودکان نیز تحت الشعاع قرار می گیرد .

کارکرد سازشی به مهارتهای لازم برای فعالیتهای ضروری برای کفایت شخصی ، حرفه ای و اجتماعی اطلاق می شود.این مهرتها شامل توانایی مراقبت از خود ( عملکردی مانند لباس پوشیدن ، حمام کردن و غذا خوردن ) می شود. مواردی مانند عمل کردن به صورت مستقل و بدون نظارت ، خودآگاهی ، آگاهی از بدن و نیز برقراری ارتباط با دیگران به شدت آسیب دیده است.( کلوسون ، 2010 ) .

روند رشد حرکتی ، از جمله راه رفتن ، دویدن ، نوشتن ، باز و بسته کردن زیپ و دکمه ، ممکن است دچار اختلال باشند.توانایی به تاخیر انداختن لذت درین کودکان دشوار است.

آگاهی هیجانی : این کودکان در تنظیم هیجانی ضعیف هستند و ابراز هیجانی بیشتر ، و همچنین سطوح بالاتری از خشم پرخاشگری و توانایی کم برای مقابله با ناکامی دارند.کمتر همدلی نشان می دهند. آستانه تحمل ناکامی پایینی دارند. رئیس مآبانه و رفتارهای آمرانه و تحکمی دارند. خلق و خوی انفجاری و طغیانی دارند ، افسرده خوئی ، هوشبهرپایین ، و طرد شده از سوی همسالان ( بارکلی ، 1997 ) ،

حال علت بیش فعالی / اختلال نارسایی توجه چیست؟

علت اصلی هنوز شناخته نشده ، اما عواملی که مطرح شده عبارتند از :

عوامل زیستی ( ژنتیک ، مغزی ، کم برانگیختگی )

عوامل زیست محیطی ( غذا ، سرب ، سیگار ، الکل )

عوامل محیطی ( تعامل والدین _ فرزندان )

بدکارکردیهای عصب شناختی و کارکردهای اجرایی

روشهای درمانی اختلال نارسایی توجه / بیش فعالی

1-داروهای روان محرک ( متیل فندیت / ریتالین ، پمولین ) البته مصرف بی رویه و خودسرانه این داروها ، عوارض جبران ناپذیری دارد .

2- تکنیکهای اصلاح رفتار در خانه  ( 1- ارائه پیامدهای چشمگیر و جذاب تا جایی که امکان دارد. 2- توجه و تقویت رفتارهای مطلوب و چشم پوشی از رفتار های نامطلوب 3- تنظیم سیستم پاداش برای افزایش پیروی و براوردن خواسته های والدین 4- استفاده از تکنیکهای جریمه در صورت امتنان از حرف شنوی و پیروی 5- استفاده از تکنیک محروم کردن در هنگام نافرمانی از موارد بسیار مهم .

3- تکنیکهای اصلاح رفتار در مدرسه ( توجه مشروط آزموزگار : تشویق رفتارهای مطلوب و نادیده گرفتن رفتارهای نامطلوب ، پاداش ژتونی ، جریمه کردن ، توبیخ کردن ، محل نشستن ، سطح سوصدای کلاس در پایداری توجه در پایداری توجه.

4-آموزش شناختی _ رفتاری ( خودنظارتی ، خودتقویتی ، خودآموزی )

5- تلفیق دارودرمانی با تکنیکهای رفتاری

6- آموزش مهارتهای اجتماعی و ارتباط با همسالان

راهکار :

تدابیری برای جلب توجه دانش آموزان ، پایداری ، تنظیم و کنترل آن

1-جلب و متمرکز کردن توجه دانش آموزان

حس کنجکاوی و پیش بینی را در دانش آموزان برانگیزید : سوال جالب و فرضی بپرسید ، تصویری نشان دهید ، داستان کوتاهی بگوئید ، یا شعری مربوط بخوانید تا برای درس آینده ، ایجاد بحث و علاقه کنید .

2- برای جلب توجه برانگیختن علاقه ، شوخ طبعی ، استفاده از اثاثیه صحنه و کمی کارهای نمایشی را نیز امتحان کنید.

3-ازقصه گویی ، مثالهایی از زندگی واقعی و حکایت ها استفاده کنید ، کودکان همه سنین قصه ، به خصوصی قصه های شخصی ، مثل چیزهایی که برای آموزگار در کودکی اتفاق افتاده است را دوست دارند.

4-ابزاردیداری متنوعی برای تمرکز توجه وجود دارد

5-درباره درس آینده اشتیاق و شور و هیجان را الگو دهی کنید .

_ فنون شنیداری برای جلب توجه دانش آموزان

1-با استفاده از وسیله های موسیقی به طورشنیداری

2-اسباب بازی های مختلفی وجود دارند که صداهای تازه می سازند.

3-برای جلب توجه از صدایتان استفاده کنید.

4-از یک نشانه کلامی واضح استفاده کنید.

_ فنون دیداری برای جلب توجه دانش آموزان

1-از سرنخ ها و یادآوری های دیداری استفاده کنید.

2-از تصاویر، نمودارها ، ژستها ، برای جلب علاقه و توجه دیداری استفاده کنید.

3-موانع دیداری را رفع کنید.

4-همواره و با تصویر توضیح دهید.

5-برای آموزش مستقیم دانش آموزان را جلوتر ونزدیک خود بیاورید .

_ جلب و پایداری توجه دانش آموزان از طریق مشارکت فعال

1-راهنماییهای کلی برای مشارکت دانش آموزان

2-با اشتیاق و شور تمام درس ارائه کنید.

3-طی درس فرصتهای حرکتی و معقول فراهم کنید

4-با آماده بودن زمان تاخیر را کاهش دهید.

_ پیشنهادهایی برای کمک به دانش آموزان

به تعداد معینی از گزینه های کامل شده ، که به دقت انجام شده ، پاداش دهید.

اشارات فیزیکی ، شنیداری و دیداری را افزایش دهید

از اشارات و علائم اختصاصی استفاده کنید که دانش آموز از پیش با آن آشنایی داشته باشد.

 نبوغ و علائم آن

کودکان نابغه از هوش هیجانی بالایی برخوردارند.

هرچیزی را می خواهند خودشان تجربه کنند.

هیچ چیز را بدون دلیل نمی پذیرند.

سخت قانع می شوند و سخت اطاعت می کنند.

به سختی می شود این کودکان را گول زد و پیچوند.

به هرچیزی توجه می کنند و برایش علامت سوال دارند.

پاسخ های متفاوت به سوالات عادی می دهند.

دروس مدرسه را به سبک خودشان یادمی گیرند. مثلا برای یادگیری جدول ضرب : ابتدا در ذهن جمع می زنند و بعد جواب آخر را می دهند.

از حل کردن و انجام کارهای پیچیده لذت می برند.

کم حوصله در انجام کارهای تکراری هستند.

خلاقیت بالایی دارند.

پرانرژی هستند و این انرژی را از حل سوالات ذهنی خود می گیرند.

همانطور که می بینید فاصله بین نبوغ و بیش فعالی بسیار کم است و شباهتهای زیادی دارند. در نتیجه تشخیص و تمیز این دو بسیار مشکل است و نیاز به تخصص و ابزار استاندارد دارد.

کودک خود را با بقیه کودکان مقایسه می کنیم و اعتراض داریم که چرا بچه فلانی اینقدر مودب و ساکت و حرف گوش کن است ، اما بچه من اینقدر شیطون و پرحرف و فضول .

براساس نمودار بالا هوش متوسط100 ، متوسط بالا 115 ، باهوش 130 ، و نابغه 145 است .

زندگی و تربیت کودک نابغه بسیار مشکل است. صبر فراوان و تحمل زیادی را می خواهد.

و یادمون باشه : هر بیش فعالی نابغه نیست و هر نابغه ای بیش فعال نیست .

اگر کودک نابغه ای داریم اجازه بدیم رشد طبیعی خودش را طی کنه . کودکی کنه . با بقیه بچه ها هم بازی بشه و دعوا کنه و کتک بخوره و…. زمین بخوره .

کودک نابغه را در اتاق و درس و کلاسهای متنوع زندانی نکنیم . روح و روانش را آزرده نکنیم .

این سخنان و درخواستهای یک کودک نابغه بود که حالا مردی پنجاه و چند ساله است و از کودکی خود با رنجش و آه و افسوس یاد می کند . با دلخوری از والدین و حسرت یک بازی در کوچه با همسالان را دارد .

اعظم براتی – دکترای مشاوره روانشناسی – مدرس دانشگاه

 

ارسال نظر

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 4 =